hadhwanaagnews
Kigali (Hadhwanaagnews) – Dawladda Ruwanda ayaa xabsiyada ka sii daysay ugu yaraan 533 qof oo lagu helay dambiyo la xidhiidha xasuuqii ka dhanka ahaa qowmiyadda Tutsiga ee dalkaas ka dhacay sannadkii 1994-kii, kaddib markii ay dhamaysteen muddadii xukunnada xadhigga ee lagu riday.
Sida ay baahisay TRT Afrika, sii-daynta maxaabiistan ayaa qayb ka ah geeddi-socod muddo dheer socday oo ay Ruwanda ku sii daynaysay dadkii lagu helay dambiyada la xidhiidha xasuuqii 1994-kii, kuwaas oo muddo dheer ku jiray xabsiyada dalkaasi.
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Ruwanda, Olivier Nduhungirehe, ayaa sheegay in 533-ka qof ee hadda la sii daayay ay ku biirayaan tobannaan kun oo kale oo hore xabsiyada looga sii daayay 25-kii sannadood ee u dambeeyay.
Hadalkan ayaa muujinaya in sii-daynta maxaabiistaasi aanay ahayn tallaabo cusub oo keliya, balse ay qayb ka tahay hannaan muddo dheer socday oo lagu soo afjarayo xukunnadii maxaabiista lagu riday, kaddib markii ay dhamaysteen muddadii xadhigga ee maxkamaduhu ku xukumeen.
Tababbarro dib-u-habayn iyo wacyigelin ah
Wasiirka Midnimada Qaranka iyo Wadajirka Bulshada ee Ruwanda, Jean Damascene Bizimana, ayaa sheegay in maxaabiista la sii daayay ay ka hor intii aanay xabsiyada ka bixin qaateen tababbarro la xidhiidha dib-u-habayn iyo wacyigelin.
Tababbaradan ayaa, sida uu wasiirku sheegay, loogu talagalay in dadkaasi loogu diyaariyo dib ugu laabashada bulshada iyo sidii ay ula qabsan lahaayeen nolosha ka baxsan xabsiyada.
Dawladda Ruwanda ayaa sidoo kale muhiimad siisay digniinaha ku saabsan hab-dhaqanka dadka dib ugu laabanaya bulshada. Wasiir Bizimana ayaa maxaabiista la sii daayay uga digay inay ku lug yeeshaan faafinta fikirka xasuuqa, hurinta kala qaybsanaanta qowmiyadeed iyo falal kale oo sharci-darro ah.
Waxa uu caddeeyay in falalka noocaasi ahi ay sababi karaan in dadkaasi dib loogu celiyo xabsiyada, taas oo muujinaysa in sii-dayntoodu aanay meesha ka saarayn masuuliyadda ka saaran inay ilaaliyaan shuruucda dalka.
Dhaxalka xasuuqii 1994-kii
Xasuuqii Ruwanda ee sannadkii 1994-kii ayaa ahaa dhacdo taariikhi ah oo raad weyn ku reebtay dalkaas, gaar ahaan xidhiidhka bulshada iyo wadajirka dadka reer Ruwanda.
In ka badan 100,000 oo qof ayaa lagu helay dambiyo la xidhiidha xasuuqaasi, halka kumannaan qof ay ku naf waayeen dhacdooyinkii dalka ka dhacay sannadkaas.
Sannadihii ka dambeeyay xasuuqa, Ruwanda waxay wajahday hawl adag oo la xidhiidha maxkamadaynta dadkii lagu eedeeyay dambiyada, fulinta xukunnada iyo dib-u-dhiska bulshada.
Sii-daynta 533-ka maxbuus ayaa imanaysa xilli ay dawladdu sheegtay in dadkaasi dhamaysteen muddadii xukunnada lagu riday, isla markaana ay soo qaateen tababbarro loogu diyaarinayo dib ugu biirista bulshada.
Si kastaba ha ahaatee, digniinta ay saraakiisha Ruwanda u jeediyeen dadka la sii daayay waxay muujinaysaa sida ay dawladdu uga walaacsan tahay faafinta fikirka xasuuqa iyo dib u soo nooleynta kala qaybsanaanta qowmiyadeed.
