Shirkadaha korontada ee Somaliland ayaa si isku mid ah ugu dhawaaqay inay kordhiyeen qiimaha laydhka, kaddib muddo dhawr bilood ah oo uu dhaqan galay go’aankii ka soo baxay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), kaas oo lagu doonayey in la dhimo qiimaha korontada.

Shirkadaha korontada ayaa sabab uga dhigay korodhka qiimaha laydhka inuu ka dhashay kor u kaca qiimaha shidaalka ee suuqyada caalamka. Hase yeeshee, qoraagu wuxuu tilmaamayaa in qiimaha shidaalka adduunku uu xilligan ka hooseeyo heerarkii uu marayey saddexdii bilood ee ugu horreeyey sannadkan.

Shirkadaha korontada ayaa Somaliland ka helay taageerooyin kala duwan oo ay ka mid yihiin mashruucii korontada cadceedda (Solar) ee uu maalgeliyey Bankiga Adduunku, kaas oo loogu talagalay in lagu yareeyo culayska qiimaha korontada iyo in bulshada loo helo tamar la isku hallayn karo. Sidoo kale, shirkadaha gaarka loo leeyahay ayaa loo wareejiyey qaar ka mid ah shirkadihii korontada ee dawladdu lahayd, gaar ahaan kuwa Hargeysa iyo Berbera.

Qoraagu waxa kale oo uu xusay in suuqa korontada la xaddiday, iyadoo aan si fudud loogu oggolaan shirkado cusub inay suuqa soo galaan ama tartan furan la sameeyo. Intaa waxa dheer, xukuumaddu sannadkan waxay shirkadaha korontada siisay kab dhaqaale oo markii ugu horreysay ay dawladdu bixiso, iyadoo ujeeddadu ahayd in aan qiimaha korontada la kordhin.

Sidoo kale, shirkadaha ayaa loo oggolaaday inay dalka soo geliyaan shidaal ay ku badan tahay maadadda Sulfur-ka, kaas oo qiimihiisu ka hooseeyo shidaallada kale, inkastoo qoraagu xusay in shidaalka noocan ah hore dalka looga mamnuucay.

Iyadoo ay jiraan taageerooyinkan, haddana shirkadaha korontadu waxay isku raaceen inay kordhiyaan qiimaha laydhka, xilli bulshada Somaliland ay wajahdo sicir-barar iyo culays dhaqaale oo si toos ah u saameeyey nolosha qoysaska iyo ganacsatada.

Korontadu waxay ka mid tahay adeegyada aasaasiga ah ee nolosha bulshada magaalooyinka. Waxay laf-dhabar u tahay ganacsiga iyo adeegyada bulshada, iyadoo guri kasta iyo goob kasta oo ganacsi ay si toos ah ugu tiirsan yihiin koronto. Bulshadu maanta si weyn ayay ugu tiirsan tahay laydhka, taasina waxay ka dhigaysaa korodh kasta oo qiimihiisa ah arrin si toos ah u taabanaysa nolosha dadka.

Qoraagu wuxuu xusay in milkiilayaasha shirkadaha korontadu ay u badan yihiin ganacsato leh shirkado iyo meherado kale oo waaweyn, kuwaas oo awood u leh inay si ka wanaagsan uga gudbaan duruufaha dhaqaale ee jira marka loo eego qoysaska danyarta ah iyo ganacsatada yaryar.

Maxaa La Gudboon Xukuumadda?

Madaxweyne Cirro ayaa ololihiisii doorashada ku ballanqaaday inuu hoos u dhigi doono qiimaha korontada, waxaana go’aankii arrintaas lagu qaaday si weyn u soo dhaweeyey bulshada. Qoraagu wuxuu xusay in tallaabadaasi ay ahayd mid ka mid ah go’aannadii ay dadku sida weyn ugu riyaaqeen.

Sidoo kale, xukuumaddu waxay shirkadaha korontada siisay kab dhaqaale si aan qiimaha korontadu u kordhin, hase yeeshee tallaabadaas ayaa hadda u muuqata, sida uu qoraagu qabo, inaanay gaadhin natiijadii laga filayey.

Qoraagu wuxuu xukuumadda hor dhigayaa laba doorasho oo uu sheegay inay hadda horyaallaan: inay aqbasho korodhka ay shirkadaha korontadu sameeyeen, taas oo culays dheeraad ah ku keenaysa shacabka, ama inay garab istaagto bulshada oo ay tallaabo ka qaaddo korodhka qiimaha laydhka.

Ugu dambayn, qoraagu wuxuu ku baaqayaa in xukuumaddu tixgeliso duruufaha ay ku jiraan qoysaska, hooyooyinka iyo ganacsatada yaryar ee korontadu qayb muhiim ah ka tahay noloshooda iyo shaqadooda. Waxa uu sheegay in indhaha bulshada Somaliland ay hadda ku jeedaan go’aanka ay xukuumaddu ka qaadan doonto korodhka qiimaha korontada iyo sida ay uga jawaabi doonto xaaladda dhaqaale ee bulshada haysata.