Markii dib loo doortay Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump bishii November 2024, Xoghayaha Arrimaha Dibadda Maraykanka Marco Rubio wuxuu tilmaamay tiirarka siyaasadda cusub ee arrimaha dibadda, isaga oo sheegay in doollar kasta oo Maraykanku geliyo dibadda uu faa’iido u leeyahay amniga iyo dhaqaalaha dalka, isla markaana uu ka tarjumayo masaalixda Maraykanka.

Aragtidan ayaa muujinaysa jihada cusub ee siyaasadda Washington, oo xoogga saaraysa dano wadaag, amni iyo dhaqaale. Sida uu qoraagu qabo, arrintani waxay keentay in dib loo qiimeeyo kaalmooyinka iyo hay’adaha uu Maraykanku dhaqaale ku bixiyo, gaar ahaan meelaha aan si muuqata uga tarjumayn danaha istaraatiijiga ah ee Maraykanka.

Haddaba, marka Somaliland iyo Soomaaliya la barbar dhigo, maxay labada dhinac miiska u kala keenayaan marka laga eego dawladnimada, amniga iyo danaha istaraatiijiga ah?

Somaliland waxay miiska la imanaysaa taariikh dawladnimo oo gaar ah. Waxay xornimadeeda ka qaadatay Boqortooyada Midowday 26-kii June 1960-kii, ka hor intii aan Soomaaliya Talyaanigu maamuli jiray ka xoroobin. 1-dii July 1960-kiina waxay si iskeed ah ula midowday Soomaaliya. Sida uu qoraagu ku doodayo, midowgii ayaa Somaliland u horseeday caddaalad-darro, cadaadis siyaasadeed iyo dhaqaale, kuwaas oo ugu dambayn sababay colaado iyo burbur ba’an. Arrimahaas ayaa horseeday halgankii dib loogu soo celiyey madax-bannaanida Somaliland sannadkii 1991-kii.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), oo martiqaad rasmi ah ka helay Maraykanka, ayaa Washington u tagaya isaga oo doonaya inuu xoogga saaro muhiimadda istaraatiijiga ah ee Somaliland, gaar ahaan goobta ay kaga taallo Gacanka Cadmeed iyo doorkeeda dhinacyada amniga iyo dhaqaalaha.

Somaliland waxay sidoo kale diyaar u tahay, sida uu qoraagu sheegay, iskaashi ballaadhan oo dhinacyada amniga, la-dagaallanka argagixisada, ganacsiga iyo maalgashiga ah. Waxa kale oo ay Washington u soo bandhigaysaa suurtagalnimada iskaashi dhinaca milatariga ah, oo ay ku jirto in Maraykanku helo saldhig istaraatiiji ah haddii uu aqoonsado madax-bannaanida Somaliland.

Qoraagu wuxuu ku doodayaa in Madaxweyne Cirro aanu doonayn in Somaliland ay sii ahaato dal ku tiirsan kaalmo shisheeye, balse uu raadinayo xulafo, maalgashi iyo iskaashi laba-geesood ah. Waxa uu sidoo kale xusayaa in Israa’iil ay Somaliland aqoonsatay 26-kii December 2025-kii, taas oo uu u arko inay qayb ka noqon karto isbeddelka cusub ee xiriirrada Somaliland iyo xulafada Maraykanka.

Dhinaca kale, qoraagu wuxuu tilmaamayaa in Soomaaliya ay weli wajahdo caqabado la xidhiidha dawlad-dhisidda, amniga iyo ku-tiirsanaanta taageerada caalamiga ah. Maraykanka ayaa muddo dheer dhaqaale iyo taageero ku bixiyey dadaallada lagu xoojinayo hay’adaha dowladda Soomaaliya, halka Muqdisho ay sidoo kale xiriirro sii xoogaysanaya la leedahay dalal ay ka mid yihiin Shiinaha iyo Turkiga, kuwaas oo saamayn ku leh Geeska Afrika.

Sidaas darteed, qoraagu wuxuu ku doodaya in Washington ay tahay inay si qoto dheer u qiimayso waxa Somaliland iyo Soomaaliya mid kastaa miiska keeni karo. Somaliland waxaa lagu tilmaamay inay leedahay hay’ado dawladnimo oo iskeed u shaqeeya, nidaam doorashooyin iyo xasillooni amni, halka Soomaaliya ay weli ku jirto geeddi-socod dawlad-dhisid oo ay qayb weyn ka tahay taageerada caalamiga ahi.

Ugu dambayn, qoraagu wuxuu Somaliland iyo Soomaaliya ku sawirayaa laba xaaladood oo aad u kala duwan, isaga oo ku doodaya in Somaliland ay la timid dawladnimo ay muddo dheer dhisanaysay, halka Soomaaliya ay weli la tacaalayso caqabado waaweyn oo hortaagan dhammaystirka dawlad-dhiskeeda.

W/Q: Cumar Maxamed Faarax