Madaxda Iran waxay wajahayaan caqabaddii ugu weyneyd tan iyo kacaankii 1979
Madaxda Iiraan ayaa wajahaya caqabaddii ugu cuslayd tan iyo kacaankii 1979-kii.
Waxay wajahayaan heer aan hore loo arag oo mudahaaraad ah iyo howlgal amni oo xooggan, waxa raacsan xidhitaanka internetka.
Kacdoon gudaha ah oo dhib weyn ah waxaa sii xumeeyay hanjabaad dibadeed, iyada oo digniinaha soo noqnoqda ee Madaxweyne Trump ee ku saabsan tallaabo milatari ay soo baxayaan toddobo bilood ka dib markii Maraykanku uu duqeymo ka geystay xarumaha muhiimka ah ee nukliyeerka intii lagu jiray dagaal 12 maalmood socday oo u dhexeeyay Iiraan iyo Israa’iil, kaas oo Muraayada quwada Iran wax ka bedelay.
Trump hadda wuxuu sheegay in Tehran ay ku baaqday inay dib ugu laabato miiska wadahadalka.Laakiin taasi Iran u hayso kalsooni wanaagsan: Madaxweyne Trump wuxuu leeyahay waxaa laga yaabaa inuu wali qaado tallaabo ka hor kulan kasta, sidaa oo kale way yar tahay in wadahadalladu noqdaan kuwo Iran ka saari kara kulaylka daran ee qalalaasahan.
Sidaas oo kale lagama yaabo in Iran ay fuliso dalabaadka ugu badan ee Maraykanka, oo ay ku jiraan koboc nukliyeer oo halka ugu hoosaysa la geeyo. Waxa jira xariiqyo cas aan laga gudbi doonin oo ah xudunta mabda’an istiraatiijiyadeed ee Iran.
Sidaas oo ay tahay cadaadis kasta oo xilligan jira, ma muuqato wax calaamad ah oo muujinaya in hoggaamiyeyaasha Iraan ay isbeddelayaan.
"Ujeedkoodu waxay tahay inay isku dayaan inay ka badbaadaan waqtigan, ka dibna ay ogaadaan meesha ay halkan uga dhaqaaqayaan,” ayuu yidhi Vali Nasr oo ka tirsan Dugsiga Daraasaadka Caalamiga ah ee Sare ee Johns Hopkins, qoraaga buugga Istaraatiijiyadda Weyn ee Iran.
"Laakiin marka la eego xaaladdaha adag ee kala dhexeeya Maraykanka, Israa’iil, iyo cunaqabataynta, xitaa haddii ay joojiyaan dibadbaxyadan, ma haystaan fursado badan oo ay ku horumarin karaan nolosha dadka Iiraan.”
Toddobaadadan waxay taagan tahay meel waqtigu sheegi doono in Iraan iyo gobolka oo dhan, ay ku dhaceen weerarro kale oo military iyo in xoogagga caqiidada ah ay si buuxda u joojiyeen dibadbaxyadan – sidii ay hore u sameeyeen.
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan Abbas Araghchi ayaa u sheegay diblomaasiyiinta Tehran in "xaaladda hadda si buuxda loo xakameeyay”.
Warbixinnada dhakhaatiirta ee ku saabsan isbitaallada oo ay buux dhaafiyeen dadkii ku dhintay, muuqaallo naxdin leh oo ku saabsan meydadka bannaanka safaf loo dhigay iyaga oo ku jira baco madow, taasi waxay muujinaysaa naxdin iyo cabsi.
Tirada ayaa sii kordheysa. Mowjadihii ugu dambeeyay ee rabshadaha sanadihii 2022 iyo 2023, kuwaas oo socday in ka badan lix bilood, qiyaastii 500 oo dhimasho ah ayaa waxaa diiwaangeliyay kooxaha xuquuqda aadanaha iyo in ka badan 20,000 oo xadhig ah.
Dadka Iran waxay daashaday Xukunka iyo cunaqabataynta, waxay door bideen mudaharaad.
Dowladdu waxay eedda ugu weyn dusha ka saartay cadawga shisheeye, waxaa sidoo kale wax sii hurinaya heerka cad ee soo gelitaanka hay’adda amniga ee Mossad ee Israa’iil intii lagu jiray dagaalkii 12-ka maalmood socday sannadkii hore.
Hirka debed baxa ugu dambeeyay wuxuu ahaa mid gaar ah oo siyaabo badan ah.
28-kii Diseembar, ganacsatada iibiya alaabada elektaroonigga ah ee laga soo dejiyo Tehran ayaa argagax ka qaaday burburka degdegga ah ee lacagta; waxay xireen dukaamadoodii, waxay sameeyeen shaqo joojin, waxayna ku booriyeen kuwa kale ee suuqa ku jiray inay ku daydaan.
Jawaabtii ugu horreysay ee dawladdu waxay ahayd mid degdeg ah oo dhexdhexaadin ah. Madaxweyne Masoud Pezeshkian wuxuu ballan qaaday wadahadal wuxuuna qiray "dalabyo sharci ah” oo ka jira waddan uu sicir-bararku kor u kacayo ku dhawaad 50%, qiimaha lacagtana uu khalkhal geliyo nolosha dadka ee adag.
Hanjabaadaha Madaxweyne Trump ee ku dhawaad maalin kasta la sheego inay leeyihiin maskax xooggan oo ugu sarreysa. Waxay sidoo kale si weyn u kicisay mala-awaal ku saabsan saameynta faragelin kasta oo dibadda ah.
Tallaabada milatari waxay xoojin kartaa dibadbaxayaasha; waxay sidoo kale dib u soo celin kartaa rabshado.
Mid ka mid ah codadka ugu qaylo badan ee ugu baaqaya Madaxweyne Trump inuu farageliyo waa amiirkii hore ee lahaa dhaxalka boqortooyadii reer Shaah ee masaafuriska ku maqnaa Reza Pahlavi, kaas oo aabihiis laga tuuray isaga oo ah shaahii Iraan xilligii kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979 ka hor. Laakiin baaqiisa, iyo xidhiidhka dhow ee uu la leeyahay Israa’iil, waa kuwo muran dhaliyay.
Codad kale, oo ka yimid gudaha sida: Narges Mohammadi oo ku guuleysatay abaalmarinta nabadda ee Nobel – oo wali ku xidhan Iraan iyo filim sameeyaha abaalmarinta ku guuleystay Jafar Panahi, ayaa ku adkeysanaya in isbeddelku uu noqdo mid nabdoon, oo uu ka yimaado gudaha.
Qalalaasahan hadda socda, Pahlavi wuxuu muujiyay awooddiisa uu ku caawin karo kicinta iyo qaabaynta kacdoonkan. Codsigiisii bilowgii usbuucii hore ee ku saabsanaa heeso isku-dhafan ayaa u muuqda inay dad badan soo jiidatay qabowga daran ee jiilaalka.
Werwerka waxa sii kordhiyey hadalka Trump ee uu sheegay in arrinka ugu wanaagsan ee Iran ka dhici karaa uu yahay Rajiimka oo la dedelo, wuxuuna awood melateri ku kordhiyey saldhigyadiisa ku dhow Iran.


0 





